Επιτροπή Υπουργών | Διάσκεψη Υπουργών Δικαιοσύνης των κμ του ΣτΕ υπό την Ελληνική Προεδρία της Επιτροπής Υπουργών

Οι Υπουργοί Δικαιοσύνης των 47 κμ του Οργανισμού συνήλθαν με τηλεδιάσκεψη υπό την Ελληνική Προεδρία της Επιτροπής Υπουργών και επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για ενίσχυση της ανεξαρτησίας του δικαστικού σώματος και του κράτους δικαίου.

Στη διάσκεψη προήδρευσε ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Κωνσταντίνος Τσιάρας.

Μιλώντας κατά την έναρξη της διάσκεψης, η ΓΓ του ΣτΕ, Marija Pejčinović Burić, υπενθύμισε ότι η ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος είναι απαραίτητη προϋπόθεση για το κράτος δικαίου σε μια υγιή δημοκρατία και πρέπει να την υπερασπιστούμε, να την προωθήσουμε και να την ενισχύσουμε. Ο ρόλος του δικαστικού σώματος έχει εξελιχθεί, αλλά τα τελευταία χρόνια το δικαστικό σώμα έχει επίσης εκτεθεί σε επιθέσεις και εκφοβισμούς. Ο ρόλος του ΣτΕ είναι να παρέχει υποστήριξη για να διασφαλίζει ότι οι θεμελιώδεις αξίες και αρχές της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων γίνονται ομοιόμορφα σεβαστές σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Ο Didier Reynders, Επίτροπος Δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, χαιρέτισε την εποικοδομητική συνεργασία μεταξύ του ΣτΕ και της ΕΕ, ιδίως στο πλαίσιο των προτεραιοτήτων 2020-2022. Υπενθύμισε την ανάπτυξη, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, της εργαλειοθήκης για τους μηχανισμούς του κράτους δικαίου, που βασίζεται στην πρόσφατα εγκριθείσα πρώτη ετήσια έκθεση για το κράτος δικαίου (Annual Rule of Law Report), η οποία αναφέρει τις εξελίξεις στον τομέα αυτό στα κμ της ΕΕ και καλύπτει, ειδικότερα, τέσσερις πυλώνες: δικαστικά συστήματα, καταπολέμηση διαφθοράς, πλουραλισμός και ελευθερία μέσων ενημέρωσης.

Ο Rik Daems, Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης, τόνισε ότι η έκφραση της δημοκρατικής βούλησης εξαρτάται από ατομικές και συλλογικές ελευθερίες. Και η ελευθερία εξαρτάται από την προστασία του νόμου που διαμορφώνεται από μια δημοκρατική διαδικασία, στην οποία τα Κοινοβούλια διαδραματίζουν βασικό ρόλο. Δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική δημοκρατία ή εγγύηση ελευθερίας χωρίς δικαστική ανεξαρτησία για τη διασφάλιση του κράτους δικαίου. Αυτές είναι οι βασικές αρχές του ΣτΕ, αλλά σε πολλά κμ απειλείται όλο και περισσότερο η ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος.

Ο Πρόεδρος του ΕΔΔΑ, Robert Spano, υπενθύμισε τις διατάξεις της ΕΣΔΑ, ιδίως το Α.6, που εγγυάται το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Τόνισε ότι το κράτος δικαίου σύμφωνα με τη Σύμβαση δεν είναι μια έννοια που διαφέρει ανάλογα με τις εθνικές ιδεολογίες ή παραδόσεις. Αντιθέτως, είναι μια συλλογική ευρωπαϊκή δέσμευση για όλα τα κμ.

Κατά τη διάρκεια της διάσκεψης, ο Ramin Gurbanov, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης (CEPEJ) παρουσίασε την έκδοση 2020 της έκθεσης αξιολόγησης CEPEJ για τα ευρωπαϊκά δικαστικά συστήματα. Υπενθύμισε ότι η έκθεση εντοπίζει κύριες τάσεις και καλές πρακτικές και περιλαμβάνει επιμέρους στοιχεία για τις χώρες, κάτι που επιτρέπει την τοποθέτησή τους ξεχωριστά σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς και μια δυναμική βάση δεδομένων (CEPEJ-STAT). Όλες αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για υπεύθυνους λήψης αποφάσεων καθώς και για όλους τους επαγγελματίες στον τομέα της δικαιοσύνης.

Η Nina Betetto, Πρόεδρος του Συμβουλευτικού Συμβουλίου Ευρωπαίων Δικαστών (CCJE) υπογράμμισε τις βασικές διαστάσεις της δικαστικής ανεξαρτησίας και αναφέρθηκε στην πρόσφατα εγκριθείσα γνωμοδότηση του CCJE σχετικά με τον ρόλο των ενώσεων δικαστών για την υποστήριξη της δικαστικής ανεξαρτησίας.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής της Βενετίας του ΣτΕ, Gianni Buquicchio, σημείωσε ότι μετά από σκόπιμες προσπάθειες ελέγχου του δικαστικού σώματος από την εκτελεστική εξουσία τα τελευταία χρόνια, σε συνταγματικά δικαστήρια, ανώτατα δικαστήρια και στη συνέχεια σε τακτικά δικαστήρια, ο σεβασμός του κράτους δικαίου μειώνεται και ο αρνητικός αντίκτυπος από σοβαρές παραβιάσεις του κράτους δικαίου σε ολόκληρο το δημοκρατικό σύστημα των κμ είναι δυνητικά τεράστιος. Παρότι αναγνωρίζονται οι εθνικές ιδιαιτερότητες και παραμένουν κατανοητές και εποικοδομητικές λόγω δυσκολιών, θα πρέπει πάντα να υπάρχει αντίσταση στη βούληση για καταστροφή του κράτους δικαίου και της γενικής κουλτούρας του, η οποία είναι προσφιλής στο ΣτΕ και στους ευρωπαίους πολίτες.

Μετά τις εναρκτήριες ομιλίες, οι Υπουργοί συζήτησαν, σε μια πρώτη σύνοδο, τις νέες προκλήσεις για το κράτος δικαίου και τις εγγυήσεις για ανεξάρτητη δικαιοσύνη και, στη συνέχεια, σε μια δεύτερη σύνοδο, τρόπους ενίσχυσης της εμπιστοσύνης των πολιτών στη δικαιοσύνη.

Τα συμπεράσματα της Ελληνικής Προεδρίας είναι διαθέσιμα στη σελίδα:
https://www.coe.int/en/web/human-rights-rule-of-law/2020conference-of-ministers-of-justice